Een nestkast voor de torenvalk maak je zelf met een bouwtekening als basis: een stevige houten kist van ongeveer 60 cm lang, 30 cm breed en 30 cm hoog, met een vliegopening van minimaal 12 bij 12 cm aan de voorzijde. Dat zijn de gangbare maten die organisaties zoals Fûgelwacht Grou hanteren in hun bouwtekeningen voor torenvalknestkasten. Hieronder vind je alles wat je nodig hebt om zo’n kast correct te bouwen en op te hangen.

De juiste maten voor een nestkast voor de torenvalk

De torenvalk is een middelgrote roofvogel die graag nestelt in hoge, beschutte plekken. Omdat hij zelf geen nest bouwt, heeft hij een kist nodig met genoeg ruimte voor het vrouwtje en de jongen. De standaard bouwtekening gaat uit van deze afmetingen:

  • Lengte (diepte van de kist): 55 tot 65 cm
  • Breedte: 28 tot 32 cm
  • Hoogte: 28 tot 32 cm
  • Vliegopening: minimaal 12 x 12 cm, bij voorkeur 14 x 14 cm
  • Houtdikte: minimaal 18 mm, liefst 22 mm voor isolatie en stevigheid

De vliegopening zit aan de voorzijde, niet bovenop. Dat is een belangrijk verschil met een gewone mezennestkast. De torenvalk vliegt horizontaal naar binnen, niet van bovenaf. Zorg dat de opening vrij zichtbaar is en niet wordt geblokkeerd door takken of dakrand.

Bouwtekening nestkast torenvalk: de onderdelen op een rij

Een goede bouwtekening splitst de kist op in losse onderdelen die je op maat zaagt. Dit zijn de vijf basisonderdelen:

  • Bodem: 60 x 30 cm, boor er een paar kleine gaatjes in voor drainage
  • Achterwand: 60 x 30 cm, wordt de bevestigingswand aan gebouw of mast
  • Twee zijwanden: elk 30 x 30 cm
  • Dak: iets breder dan de buitenmaat, zodat regen wegloopt (bv. 65 x 35 cm), eventueel voorzien van dakleer of bitumen
  • Voorwand met opening: 30 x 30 cm met de vliegopening erin gezaagd

Laat de bodem 1 tot 2 cm uitsteken ten opzichte van de voorwand. Dat vormt een kleine landingsplank waarop de torenvalk kan neerstrijken voor hij naar binnen gaat. Schroef alle delen samen met roestvrije schroeven. Lijm alleen gebruiken is niet sterk genoeg voor buitengebruik.

Materiaallijst en gereedschap

Voor één nestkast voor de torenvalk heb je het volgende nodig:

  • Eén plank geïmpregneerd vuren of douglashout, minimaal 18 mm dik en circa 200 x 35 cm
  • Roestvrije schroeven, 4 x 40 mm
  • Dakleer of bitumenstrips voor het dak
  • Schuurpapier (korrel 80 of 120)
  • Houtbescherming voor buiten (geen verf met biociden in de binnenkant)
  • Zaag, boormachine, schroefdraaier, liniaal en potlood

Gebruik geen behandeld hout dat chemisch is geïmpregneerd aan de binnenkant van de kist. Jonge torenvalken kunnen last krijgen van de dampen. De buitenkant mag je wel behandelen met een waterafstotende beits of olie.

Zo zet je de nestkast in elkaar

Volg deze volgorde om de kist strak en stevig te krijgen:

  • Zaag alle onderdelen op maat en schuur de randen glad
  • Boor de vliegopening in de voorwand (gebruik een decoupeerzaag of spijkerzaag)
  • Schroef de zijwanden aan de bodem
  • Bevestig de achterwand aan bodem en zijwanden
  • Schroef de voorwand vast
  • Leg het dak er overheen en schroef het vast; gebruik dakleer voor de afdichting
  • Strooi een laag van 2 tot 3 cm zaagsel of turf op de bodem als nestmateriaal

Zaagsel of turf is belangrijk: de torenvalk maakt zelf geen nest, maar de eieren en jongen hebben een zachte onderlaag nodig om niet weg te rollen of te koelen.

Waar hang je de kist op?

De hoogte is minstens 4 meter, bij voorkeur 6 meter of hoger. Een gevel van een boerenschuur, een kerktoren of een hoge paal zijn ideale locaties. Hang de kast op het noorden, oosten of westen, zo staat de opening niet recht in de middag- of avondzon. De torenvalk heeft een vrij vliegpad nodig, dus hang de kast op een plek zonder directe obstakels voor de opening.

Controleer de kast elk jaar in de winter (september tot februari) om de oude nestbodem te verversen en de houtverbindingen na te kijken. Bezoek de kast nooit tijdens het broedseizoen (april tot juli), want dat verstoort het broedpaar.

Met de juiste bouwtekening en een middag werk heb je een degelijke torenvalknestkast die tientallen jaren meegaat. Organisaties als Fûgelwacht Grou bieden gratis bouwtekeningen aan als je die wil gebruiken als startpunt voor de exacte zaagmaten.