Een mezen nestkast is een houten nestkast met een klein invlieggatje, speciaal bedoeld voor mezen die in de vrije natuur maar moeilijk geschikte holten vinden. Koolmezen, pimpelmezen en andere mezensoorten broeden graag in zo’n kast, mits de afmetingen en de locatie kloppen. Hieronder lees je precies wat er bij de keuze van een mezen nestkast komt kijken.
Welke mezensoorten gebruiken een nestkast?
In Nederland en België komen meerdere mezensoorten voor die in een nestkast broeden. De bekendste zijn de koolmees en de pimpelmees. Minder algemeen, maar ook voorkomend, zijn de zwarte mees, de matkop, de glanskop en de kuifmees. Elke soort stelt iets andere eisen, vooral aan de diameter van het invlieggat. Door de juiste nestkast te kiezen, trek je gericht een bepaalde soort aan en houd je grotere vogels buiten.
De juiste gatmaat voor jouw mezen nestkast
De diameter van het invlieggat is de belangrijkste maat bij een mezen nestkast. Voor de pimpelmees volstaat een gat van 26 millimeter. De koolmees heeft iets meer ruimte nodig en gebruikt een gat van 32 millimeter. Gebruik je een gat van 28 millimeter, dan past ook de zwarte mees erdoor, maar houd je de koolmees buiten. De matkop en glanskop broeden het liefst in een kast met een wat grotere opening of in een halfopen kast. Controleer altijd of de opening niet te groot is: een gat van 35 millimeter of meer laat ook spreeuwen en huismussen toe, wat ten koste gaat van de mezen.
- 26 mm: pimpelmees
- 28 mm: zwarte mees
- 32 mm: koolmees
- 34 mm en groter: grotere soorten (spreeuw, huismus)
Materiaal en bouw van de nestkast
Een goede mezen nestkast is gemaakt van onbehandeld hout, bij voorkeur grenenplank of multiplex van minimaal 18 millimeter dik. Dik hout isoleert beter en voorkomt dat het nest te snel opwarmt in de zon. Het dak moet iets oversteken zodat regen niet naar binnen loopt. Een ventilatieopening bovenaan of kleine gaatjes in de bodem zorgen voor voldoende luchtcirculatie. Vermijd nestkastjes van metaal of dun plastic: die worden in de zon gevaarlijk warm en zijn slecht voor de kuikens.
Zit er geen zitstokje onder het gat? Dat is juist goed. Mezen hebben dat stokje niet nodig om naar binnen te komen, maar voor roofdieren en katten is zo’n stokje een handig houvast. Laat het dus weg of zaag het er, als het er al op zit, voorzichtig af.
Waar en hoe hang je een mezen nestkast op?
Hang de nestkast op twee tot vier meter hoogte aan een boom, schuur of schutting. De voorkant mag licht naar beneden wijzen zodat regen het gat niet in kan lopen. Richt het gat bij voorkeur op het oosten of zuidoosten: de kast krijgt dan ’s ochtends wat zon, maar warmt ’s middags niet te sterk op. Een noord- of westgerichte kast werkt ook, maar koelt soms te veel af in het vroege voorjaar.
Zorg voor een vrij vluchtpad naar het gat. Mezen landen niet graag als er direct voor de opening takken hangen. Een meter of twee open ruimte voor de kast is ideaal. Hang de kast niet te dicht bij een voedertafel: de drukte rondom voer schrikt broedende mezen af.
Het juiste moment: wanneer ophangen?
Hang de mezen nestkast op voor februari. Koolmezen en pimpelmezen verkennen nestlocaties al vroeg in het jaar, soms al in januari. Een kast die in maart pas wordt opgehangen, wordt dat seizoen vaak niet meer gebruikt. Hoe eerder de kast op zijn plek hangt, hoe groter de kans dat een mees hem ontdekt en als broedplaats kiest.
Onderhoud na het broedseizoen
Reinig de nestkast elk jaar na het broedseizoen, bij voorkeur in september of oktober. Verwijder het oude nest volledig: daarin kunnen parasieten overwinteren die in het volgende broedseizoen de kuikens aantasten. Spoel de binnenkant kort af met warm water, laat de kast volledig drogen en hang hem daarna terug. Controleer of het hout nog in goede staat is en of het gat niet groter is geworden door slijtage.
Een mezen nestkast met de juiste gatmaat, goed hout en een slimme plek in de tuin is vaak al genoeg om meerdere seizoenen achter elkaar broedende mezen te ontvangen. Begin klein met één kast en kijk welke soort er intrek neemt. Dat vertelt je meteen welke maat en opstelling in jouw tuin het beste werkt.
