Een groene vogel met een rode kop is in Nederland vrijwel zeker de groene specht (Picus viridis). Deze opvallende vogel heeft een felgroen lichaam en een karmozijnrode kruin die hem direct herkenbaar maakt. Maar er zijn wereldwijd meerdere soorten met deze kleurencombinatie. In dit artikel lees je welke vogels je kunt tegenkomen, hoe je ze van elkaar onderscheidt en waar je ze verwacht te zien.
De groene specht: de bekendste groene vogel met rode kop
De groene specht is veruit de meest bekende groene vogel met rode kop in Nederland en België. Het is een standvogel, wat betekent dat hij het hele jaar door aanwezig is en niet trekt. Je herkent hem aan zijn felgroene rug en vleugels, een lichtgele buik en de opvallend rode kruin. Bij het mannetje loopt er ook een rode streep langs de snavel; bij het vrouwtje is die streep zwart. Dat is een van de makkelijkste manieren om het geslacht te bepalen.
De groene specht is groter dan je misschien verwacht: hij is ongeveer 30 tot 33 centimeter lang, vergelijkbaar met een kraai in formaat maar heel anders van bouw. Zijn vlucht is golvend, met afwisselend fladderen en glijden. Zodra hij landt, klimt hij rechtop tegen een boom of loopt hij onbeholpen over de grond. Op de grond zoekt hij vooral naar mieren, zijn belangrijkste voedselbron.
Geluid: de lachende roep die je direct herkent
De groene specht staat bekend om zijn luide, schaterende roep die klinkt als een aanstekelijk gelach. In het Engels heet hij dan ook “yaffle” of “laughing bird”. In Nederland hoor je die roep vaak in bosranden, parken en grote tuinen. De roep is zo kenmerkend dat je de vogel vaak eerder hoort dan ziet. Trommelen (zoals andere spechten doen) doet de groene specht veel minder dan bijvoorbeeld de grote bonte specht.
Waar leeft de groene specht?
Je treft de groene specht aan in loofbossen, bosranden, fruitboomgaarden en grote parken. Hij heeft een voorkeur voor open landschappen met oude bomen en korte vegetatie, want hij zoekt zijn mieren het liefst op de grond. Gazons in grote tuinen en begraafplaatsen zijn dan ook favoriete jachtgebieden. In Nederland is hij een talrijke en wijdverspreide soort, al zie je hem minder in dichte naaldbossen en grote steden.
De groene specht hakt zijn nestholte zelf uit in de stam van een (vaak zieke of dode) boom. Het nest zit meestal op enkele meters hoogte. Hetzelfde gat wordt soms meerdere jaren gebruikt.
Andere groene vogels met rode kop
Buiten Europa zijn er meer soorten die op deze beschrijving passen. Een paar bekende voorbeelden:
- Grijskopspecht (Picus canus): een naaste verwant van de groene specht, maar iets kleiner en met een grijze kop. Alleen het mannetje heeft een rood vlekje op het voorhoofd. In Nederland is hij zeldzaam.
- Roodkopspecht (Melanerpes erythrocephalus): een Noord-Amerikaanse soort met een volledig rode kop, een wit lichaam en zwarte vleugels. Niet in Europa te zien in het wild.
- Geelbuikspecht (Dendrocopos hyperythrus): een Aziatische soort met rood op de kop en een groenachtige rug, buiten Europa.
- Ara’s en parkieten: sommige groene papegaaiensoorten hebben rood op de kop, maar die zijn herkenbaar als kooivogel of ontsnapte exoot in stedelijke gebieden.
In Nederland en België is de kans klein dat je een andere soort ziet dan de groene specht als je een groene vogel met rode kop tegenkomt. Zit je in een tropisch land, dan zijn de mogelijkheden groter.
Groene specht of grote bonte specht?
Mensen verwarren de groene specht soms met de grote bonte specht, maar die twee zijn goed te onderscheiden. De grote bonte specht is zwart-wit met een rode vlek op de rug van de kop (bij mannetjes) of onderkant (bij jonge vogels), en heeft géén groen op het lichaam. De groene specht is veel groter en vrijwel volledig groen. Op de grond zie je de groene specht vaker; de grote bonte specht zit bijna altijd in bomen.
Veelgestelde vragen
Is een groene vogel met rode kop zeldzaam in Nederland?
Nee, de groene specht is een talrijke standvogel. Je kunt hem het hele jaar door tegenkomen in geschikte leefgebieden zoals bosranden en grote parken.
Wat eet een groene specht?
Zijn dieet bestaat voor het grootste deel uit mieren en hun larven. Hij zoekt die op de grond, waarbij hij zijn lange, kleverige tong gebruikt om ze uit de grond te halen.
Hoe groot is een groene specht?
Hij is ongeveer 30 tot 33 centimeter lang, met een vleugelspanwijdte van 40 tot 42 centimeter.
Mag ik een groene specht vangen of houden?
Nee. De groene specht is een beschermde inheemse soort. Vangen, houden of verstoren is verboden onder de Nederlandse Wet natuurbescherming.
Als je in Nederland een groene vogel met rode kop ziet, kijk dan meteen naar de grootte, de kleur van de buik en de streep langs de snavel. Grote, felgroene vogel met gele buik en rode kruin? Dan is het vrijwel zeker de groene specht. Hoor je bovendien dat kenmerkende lachende geluid, dan twijfel je geen seconde meer.
