De bekendste zwart-witte vogel met rode snavel in Nederland is de scholekster. Deze opvallende steltloper is vrijwel onmiskenbaar: een zwart-wit verenkleed gecombineerd met een felrode, langwerpige snavel maakt de scholekster tot een van de meest herkenbare vogels van de Nederlandse kust en het binnenland.
Hoe herken je de zwart-witte vogel met rode snavel?
De scholekster heeft een stevig, gedrongen lichaam van zo’n 40 tot 45 centimeter lang. De bovenkant, kop en borst zijn diepzwart, de buik en een deel van de vleugels zijn wit. Die zwart-witte tekening is al van ver zichtbaar, zeker als de vogel vliegt en zijn brede witte vleugelstreep toont. De snavel is lang (5 tot 8 centimeter), opvallend rood tot oranje-rood en enigszins afgeplat aan de zijkanten. Ook de ogen zijn rood, met een oranje oogring. De poten zijn roze-rood. Mannetje en vrouwtje zien er gelijk uit, wat herkenning eenvoudig maakt.
Waar leeft de scholekster?
Je treft de scholekster aan langs de kust, op stranden, in de duinen en op wadplaten, maar ook ver het binnenland in: op weilanden, akkers, rivieroevers en zelfs in stadsparken. Nederland heeft een grote broedpopulatie. In het broedseizoen (ruwweg maart tot en met juli) zie je de vogels vaak in paren op graslanden, soms ver van de zee. Buiten het broedseizoen trekken grote groepen naar de kust, waar ze in de buurt van laagwater foerageren op de wadden.
Wat eet de scholekster en hoe gebruikt hij die rode snavel?
De rode snavel is geen toeval: het is een veelzijdig gereedschap. Op het wad opent de scholekster mosselen en kokkels door de snavel tussen de schelpen te wrikken of de slotspier doormidden te steken. Op grasland wordt de snavel als pincet gebruikt om wormen en insecten uit de grond te trekken. Jonge scholeksters leren deze technieken van hun ouders, wat soms maanden duurt. Dat lange leerproces maakt de scholekster bijzonder: het is een van de weinige vogelsoorten waarbij de voedseltechniek als een soort cultuur wordt doorgegeven.
Geluid en gedrag
De scholekster is een luidruchtige vogel. Het luide “piep-piep-piep” of het scherpe “kleep”-roep is vaak al van grote afstand te horen. Als de vogel zich bedreigd voelt, verheft hij snel zijn stem. Scholeksters leven lang (sommige exemplaren worden ouder dan 30 jaar) en vormen stabiele paren die vaak jarenlang samen broeden. Het nest is niet meer dan een kuiltje in de grond, soms met wat schelpen of steentjes erin. Ze leggen doorgaans twee tot drie eieren.
Is de scholekster algemeen of zeldzaam?
In Nederland is de scholekster een bekende verschijning, maar de stand staat onder druk. Vogelbescherming Nederland vermeldt dat de soort op de Rode Lijst staat als gevolg van achteruitgang in het binnenland. Intensivering van de landbouw, verlies van geschikt broedgebied en verstoringen tijdens het broedseizoen zijn de voornaamste oorzaken. Aan de kust doen de aantallen het relatief beter, mede doordat scholeksters daar beschermd foerageergebied vinden op de Waddenzee.
Zie je een zwart-witte vogel met een opvallend rode snavel langs de kust of op een weiland, dan is de kans groot dat het een scholekster is. De combinatie van zwart-wit verenkleed, rode snavel, rode ogen en roze poten maakt deze vogel vrijwel onverwisselbaar met een andere soort. Let ook op het kenmerkende roepgeluid als je er dichtbij komt.
