Een zwaluw nestkast maken is een van de beste manieren om zwaluwen naar je tuin of erf te trekken. Zwaluwen bouwen hun nesten normaal tegen ruwe muren, onder dakranden, in schuren of onder dakpannen. Door een nestkast op de juiste plek te hangen, geef je ze een kant-en-klare start en vergroot je de kans dat ze bij jou nestelen.

Welk type nestkast past bij welke zwaluw?

Er zijn in Nederland drie veelvoorkomende zwaluwen: de boerenzwaluw, de huiszwaluw en de oeverzwaluw. Ze stellen elk andere eisen aan hun nest, dus kies de nestkast die past bij de soort die jij wilt aantrekken.

  • Boerenzwaluw: nestelt het liefst binnenshuis, in open schuren en stallen. Voor deze soort maak je geen gesloten kast, maar hang je een open nestschaaltje of nestplankje hoog tegen een balk of muur, zodat de vogel er vrij in en uit kan vliegen.
  • Huiszwaluw: bouwt een bolvormig nest van modder aan de buitenkant van een gebouw, vlak onder een dakrand. Je kunt een kunstnest maken of kopen: een halve bol van klei, beton of kunststof met een kleine ingang bovenin. Hang dit onder de dakgoot, op minstens 5 meter hoogte.
  • Oeverzwaluw: graaft zelf een gang in zandige oevers. Voor deze soort kun je speciale zandhopen of holle buizen in een steile helling aanbrengen, maar een klassieke houten nestkast is hier minder geschikt.

Zwaluw nestkast maken: materialen en maten

Voor een huiszwaluw nestkast heb je het minste gereedschap nodig. De eenvoudigste versie maak je van houtbetonplaat, steengaasmortel of gewone klei. Wil je een houten basisvorm gebruiken, ga dan voor onbehandeld hout zoals vuren of populier. Gebruik geen geïmpregneerd hout; de chemicaliën kunnen schadelijk zijn.

Handige maten voor een huiszwaluw kunstnest:

  • Breedte buitenkant: ongeveer 14 tot 16 cm
  • Diepte (uitsteek van de muur): ongeveer 10 tot 12 cm
  • Hoogte van het nest: ongeveer 10 cm
  • Vlieggat: een halve cirkel van circa 3 cm hoog en 6 cm breed, vlak onder de bovenkant

Voor een boerenzwaluw nestplankje is het nog eenvoudiger. Zaag een plankje van ongeveer 15 bij 15 cm en schroef er een lage rand van 2 à 3 cm omheen, zodat de nesten niet van het plankje vallen. Monteer het hoog en beschut, op een plek waar de boerenzwaluw gemakkelijk naar binnen kan vliegen.

Stap voor stap een huiszwaluw kunstnest maken

Het knutselen van een huiszwaluw kunstnest van klei of mortel is het meest effectief, omdat het lijkt op een echt nest.

  1. Maak een basisvorm. Gebruik een halve sinaasappel of een balvorm van piepschuim als mal. Bedek de mal met plasticfolie zodat de mortel later makkelijk loslaat.
  2. Breng mortel aan. Meng zand, klei en wat water tot een stevige pasta. Smeer dit in lagen op de mal, totdat je een wanddikte hebt van ongeveer 1,5 cm. Laat elke laag een beetje opdrogen voor je de volgende aanbrengt.
  3. Vorm het vlieggat. Druk een opening in de bovenkant van de bol, vlak bij de bevestigingskant. Houd het vlieggat klein zodat mussen niet binnenkomen.
  4. Laat drogen. Haal na twee tot drie dagen de mal eruit. Laat het kunstnest nog een week goed drogen voor je het ophangt.
  5. Hang het op. Bevestig het nest met betonschroeven of metalen klemmen onder de dakrand. Zorg dat het vlieggat naar beneden wijst, zodat regen er niet in slaat.

De juiste plek voor je nestkast

De locatie bepaalt grotendeels of zwaluwen de kast accepteren. Hang de nestkast op een gevelvlak dat op het noorden, oosten of westen is gericht, nooit op het zuiden. Een naar het zuiden gericht nest wordt te heet in de zomer, wat nefast is voor kuikens. De hoogte is belangrijk: houd minimaal 4 tot 5 meter afstand van de grond aan. Zwaluwen hebben ruimte nodig om aan te vliegen en willen niet vlak bij druk lopende paden nestelen.

Hang meerdere nesten naast elkaar als je ruimte hebt. Huiszwaluwen zijn kolonievogels en nestelen graag bij soortgenoten. Twee of drie kunstnesten naast elkaar geeft een veel grotere kans op bewoning dan één enkele kast.

Extra tips om zwaluwen te lokken

Een nestkast ophangen is een goed begin, maar zwaluwen zijn kieskeurig. Zorg ook voor modder in de buurt: huiszwaluwen hebben vochtige, kleirijke grond nodig om hun nest af te bouwen of te repareren. Een ondiepe bak met natte kleigrond in de buurt van de nestkast helpt daar enorm bij. Hang de nestkast het liefst al vroeg in het voorjaar op, zodat de kasten er al hangen wanneer de eerste zwaluwen terugkeren uit Afrika.

Met een goed gemaakte nestkast op de juiste plek, aangevuld met wat kleigrond in de buurt, geef je zwaluwen precies wat ze zoeken. Het kan het eerste seizoen zijn dat ze de kast nog niet gebruiken; geef niet op. Zwaluwen die een geschikt nest vinden, keren er jaar na jaar naar terug.

Lees ook