De bekendste vogel die ’s nachts zingt is de nachtegaal, maar hij is zeker niet de enige. Ook de roodborst, de kwartelkoning en verschillende moerasvogels laten zich regelmatig ’s nachts horen. Als je midden in de nacht een helder of doordringend vogelgeluid hoort, is de kans groot dat een van deze soorten de schuldige is.
De nachtegaal: de bekendste nachtelijke zanger
De nachtegaal staat terecht bekend als dé vogel die ’s nachts zingt. Het mannetje zingt dag én nacht, vooral in de maanden april en mei, wanneer het op zoek is naar een vrouwtje. Het lied is rijk en gevarieerd, met diepe fluittonen, trillers en snelle herhalingen. Wie een nachtegaal hoort, vergeet dat geluid niet snel.
Je hoort de nachtegaal het vaakst in struikgewas, ruige bosranden en parken met veel dicht gebladerte. Hij is een schuwe vogel die zich graag verstopt, maar zijn zang draagt ver. In steden met weinig nachtelijk geluid kan hij al van honderden meters afstand te horen zijn.
Welke andere vogels zingen ’s nachts?
Naast de nachtegaal zijn er meer vogels die ’s nachts actief zijn met zingen. Vogelbescherming Nederland noemt de roodborst als een bekende nachtelijke zanger. De roodborst zingt regelmatig na zonsondergang, vooral in de buurt van kunstlicht zoals straatlantaarns. Het lied klinkt hoog, dun en wat weemoedig.
Moerasvogels zijn een hele groep nachtelijke zangers. Bekende voorbeelden zijn:
- De waterral: produceert een schril, bijna varkensachtig geluid dat in het donker erg opvallend is.
- De roerdomp: staat bekend om zijn diepe, boomachtige roep die tot kilometers ver te horen is.
- De kleine karekiet en de grote karekiet: zingen in het riet, ook ’s nachts door.
- De kwartelkoning: een zeldzame soort die zijn naam dankt aan zijn aanhoudende, scherpe “crex crex”-roep, die hij herhaal door de nacht.
Uilen zijn technisch gezien geen zangers, maar hun roepen zijn ’s nachts goed te horen. De bosuil met zijn “hoe-hoe-hoe” en de kerkuil met zijn schrikaanjagend gegil zijn de meest bekende voorbeelden. Ze roepen om hun territorium te markeren, niet om te zingen in de traditionele zin.
Waarom zingen vogels ’s nachts?
De belangrijkste reden is voortplanting. Mannetjes zingen om vrouwtjes aan te trekken en om andere mannetjes te waarschuwen dat een territorium bezet is. ’s Nachts is het rustiger, waardoor het lied verder draagt en er minder concurrentie is van andere geluiden. Vogels die overdag moeite hebben om boven de omgevingslawaai uit te komen, kiezen soms bewust voor de nacht.
De roodborst zingt ’s nachts extra vaak in stedelijke omgevingen, juist omdat straatverlichting zijn interne klok verstoort. Hij denkt dat het dag is en gaat gewoon door met zingen.
In welke maanden hoor je nachtelijke vogels het vaakst?
De meeste nachtelijke zangers zijn het actiefst in het voorjaar en de vroege zomer. April, mei en juni zijn de topmaanden. Dan zijn vogels volop bezig met broeden en is de zangactiviteit op zijn hoogst. De nachtegaal is in Nederland te horen van april tot in juni, daarna neemt de zang snel af. Moerasvogels zoals de roerdomp zijn ook buiten het broedseizoen ’s nachts wel te horen, maar minder frequent.
Hoor je ’s nachts een vogel en wil je weten welke soort het is? Apps zoals Merlin Bird ID van Cornell Lab laten je vogelgeluiden herkennen door simpelweg je telefoon omhoog te houden. Zo kom je er snel achter of je naar een nachtegaal luistert of toch naar een andere nachtelijke zanger.
