Composteren thuis is een van de makkelijkste manieren om je afval nuttig te gebruiken. Wat je anders weggooit, groente- en fruitschillen, koffiedik, theezakjes en tuinafval, wordt na verloop van tijd rijke compost. Die compost verbetert de bodem in je tuin of op je balkon. Het is goed voor planten, goed voor de aarde en het bespaart je ook nog eens een hoop afvalzakken.

Wat je wel en niet op de composthoop gooit

Een composthoop verwerkt twee soorten materiaal: nat en droog. Nat materiaal is bijvoorbeeld groenteschillen, fruitresten, koffiedik en gemaaid gras. Droog materiaal is takjes, dood blad, karton en stro. De beste compost krijg je als je deze twee soorten afwisselt. Gooi je alleen maar nat materiaal op de hoop, dan wordt het een natte, stinkende massa. Voeg je alleen droog materiaal toe, dan gaat het proces veel te langzaam. Een goede mix is de sleutel. Wat je beter niet kunt toevoegen zijn vlees, vis, zuivel en gekookt eten. Dat trekt ongedierte aan. Ook ziek plantenmateriaal kun je beter apart weggooien, zodat ziektes zich niet verder verspreiden via je compost.

Een composthoop starten in de tuin

Voor wie een tuin heeft, is een composthoop de meest gebruikelijke manier om organisch materiaal te verwerken. Je kunt een compostvat kopen, maar je kunt ook zelf een hokje bouwen van pallets of gaas. Zet de hoop op een plek met halfschaduw, direct op de grond. Die bodemcontact is belangrijk, want zo kunnen regenwormen en andere bodemdiertjes makkelijk naar binnen. Zij doen een groot deel van het werk. Begin met een laag grof materiaal, zoals takjes, zodat lucht van onderaf kan circuleren. Daarna voeg je laag voor laag nat en droog materiaal toe. Roer de hoop af en toe om met een greep of schep. Zo zorg je voor zuurstof, wat het proces versnelt. Na drie tot zes maanden heb je donkere, kruimelige compost die ruikt naar bosgrond.

Composteren zonder tuin via een wormenbak

Niet iedereen heeft een tuin. Voor mensen met een balkon of alleen een klein buitenhoekje is een wormenbak een uitstekende optie. In zo’n bak leven speciale compostwormen, die ook wel rode wormen of Californische wormen worden genoemd. Deze wormen eten je keukenresten en zetten die om in wormenmest, een van de voedingrijkste soorten compost die er bestaat. Een wormenbak past op een balkon, in een schuur of zelfs binnenshuis als je hem koel en donker plaatst. Voer de wormen kleine hoeveelheden per keer. Geef ze groente en fruitresten, koffiedik en papier. Vermijd citrusschillen en ui in grote hoeveelheden, want die kunnen de wormen storen. Na een paar weken kun je de wormenmest al gebruiken als voeding voor je potplanten of moestuintje.

Wat je met zelfgemaakte compost kunt doen

Zelfgemaakte compost is waardevol voor elke tuin of plantenbak. Je mengt het door de grond bij het planten van groenten, bloemen of struiken. Het verbetert de structuur van de bodem: zware kleigrond wordt losser en zandgrond houdt beter water vast. Compost levert ook voedingsstoffen aan planten, waardoor je minder kunstmest nodig hebt. Leg een laag rijpe compost als mulch op je borders. Dit houdt vocht vast en remt de groei van onkruid. Heb je meer compost dan je zelf nodig hebt? Veel gemeenten organiseren compostmeesters of ruilbeurten waarbij tuiniers compost onderling uitwisselen. Je zelfgemaakte product is ook heel welkom bij buren of vrienden met een moestuin.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat compost klaar is om te gebruiken?
Hoelang het duurt voordat compost klaar is, hangt af van de manier waarop je composteringsbak is samengesteld en hoe vaak je roert. Bij een goed gevulde en regelmatig omgestoken hoop duurt het gemiddeld drie tot zes maanden. Een hoop die weinig wordt omgezet kan ook een jaar of langer nodig hebben. Rijpe compost herken je aan de donkere kleur en de geur van verse bosgrond.

Mag ik ook brood en gekookte resten op de composthoop gooien?
Brood en gekookte resten kun je beter niet op de composthoop gooien. Deze producten trekken ratten en andere ongedierte aan. Rauwe groente en fruitresten, koffiedik en theezakjes zijn wel geschikt. Wil je toch meer keukenresten verwerken, dan biedt een afgesloten wormenbak meer mogelijkheden dan een open composthoop.

Ruikt een composthoop altijd?
Een goed onderhouden composthoop ruikt nauwelijks. Een sterke, onaangename geur is een signaal dat er iets niet klopt. Vaak is de hoop te nat of bevat hij te veel stikstofrijk materiaal zoals gras. Voeg dan wat droog materiaal toe, zoals kartonsnippers of dood blad, en roer de hoop goed door. Zo herstel je de balans en verdwijnt de geur snel.

Is composteren toegestaan in alle gemeenten?
Composteren in de eigen tuin of op het balkon is in Nederland en België algemeen toegestaan. Veel gemeenten stimuleren het zelfs en geven kortingen op compostvaten of wormenbakken. Het is wel verstandig om je lokale regels te checken als je een grote composthoop wilt aanleggen of als je in een appartementencomplex woont.