De kwak maakt een opvallend, rauw geluid dat je ’s nachts meteen opvalt: een kort, hard “kwak!” of “wok!”, alsof iemand een kurk uit een fles trekt. Dit roepgeluid is het bekendste geluid van de kwak (Nycticorax nycticorax) en de reden waarom de vogel zijn naam heeft gekregen. Wie het eenmaal herkent, vergeet het niet meer.
Hoe klinkt het kwak vogel geluid precies?
Het typische geluid van de kwak is een éénlettergrepige, harde roep: “kwak” of “wok”. De roep klinkt droog en abrupt, zonder melodie. Je kunt het vergelijken met een luid blafje of een scherpe kuch. Het geluid draagt ver, zeker in de stilte van de nacht. Wie langs een rietkraag of een bosrand loopt na zonsondergang en dit geluid hoort, heeft vrijwel zeker een kwak boven zich zien vliegen.
De kwak roept het vaakst als hij vliegt, meestal tijdens zijn nachtelijke vluchten van de rustplaats naar de voedselgebieden. Je hoort hem dus vaker dan je hem ziet. Overdag zit de vogel stil en verborgen in dichte begroeiing, maar zodra de schemering invalt, begint het roepen.
Wanneer en waar hoor je het geluid van de kwak?
De beste tijd om het geluid te horen is van april tot en met augustus, als de kwakken in Nederland aanwezig zijn als zomervogels. Ze broeden in kolonies, vaak in wilgenbossen of andere dichte begroeiing nabij water. Denk aan rivieruiterwaarden, rietvelden en moerasgebieden. Na zonsondergang worden die locaties plotseling een stuk levendiger als de kwakken uitvliegen en roepen.
In de vroege ochtend, vlak voor zonsopkomst, hoor je ze ook regelmatig terugkeren naar de slaapplaats. Het geluid is dan het duidelijkst omdat de omgeving verder stil is. In drukke stadsparken met vijvers, zoals het Vondelpark in Amsterdam, worden kwakken ook gesignaleerd en gehoord.
Verschil met andere vogelgeluiden
Het geluid van de kwak is vrij uniek en moeilijk te verwarren. Toch zijn er een paar vogelgeluiden waarmee beginners soms twijfelen:
- Blauwe reiger: roept ook ruw en krakerig, maar het geluid is meer gerekt en klinkt als “kraank”. Het is langer en meer sleepend dan de korte kwak-roep.
- Roerdomp: maakt een diepe, boomachtige roep die totaal anders klinkt en veel lager van toon is.
- Nachtzwaluw: maakt een mechanisch snorrend geluid, helemaal niet te vergelijken met de kwak.
De roep van de kwak is korter en harder dan die van de blauwe reiger, en klinkt bijna wat komisch door zijn abruptheid. Eenmaal gehoord, herken je het daarna direct.
Luisteren naar het geluid van de kwak
Vogelbescherming Nederland heeft een video gepubliceerd (via Vimeo, december 2021) waarop het geluid van de kwak duidelijk te horen is. Op de website van Vogelbescherming Nederland vind je meer informatie over de kwak, inclusief geluidsopnames. Ook via apps als Merlin Bird ID (van Cornell Lab) kun je het geluid van de kwak opzoeken en beluisteren. Dat helpt enorm om het geluid in je geheugen te prenten voordat je op pad gaat.
Het geluid van de kwak is een van de meest herkenbare geluiden van de Nederlandse nacht bij water. Hoor je die korte, droge roep boven je hoofd als je langs het water loopt na zonsondergang? Dan is de kans groot dat er een kwak langsvliegt, en dat is elke keer een kleine ontdekking.
