Buikpijn kent iedereen. Het ene moment voel je een zeurend gevoel rond je navel, het andere moment is er een scherpe steek die je doet stilstaan. Soms gaat het vanzelf over, maar soms is er meer aan de hand. Je buik is een druk bezet gebied vol organen, zenuwen en spieren. Al die onderdelen kunnen een signaal afgeven als er iets niet klopt. Het loont de moeite om te begrijpen wat die signalen betekenen.

Waar in de buik zit de pijn precies

De plek waar je last voelt, zegt veel over de mogelijke oorzaak. Pijn rechtsboven in de buik, vlak onder de ribben, wordt vaak in verband gebracht met de lever of de galblaas. Galstenen zijn een bekende boosdoener en veroorzaken een krampend of borend gevoel dat soms uitstraalt naar de schouder. Klachten linksboven kunnen duiden op de maag of de milt. Pijn rondom de navel komt regelmatig voor bij darmproblemen of een ontsteking van de blindedarm, zeker als de pijn daarna naar rechtsonder trekt. Onderbuikpijn heeft bij vrouwen soms een verband met de baarmoeder of eierstokken. Bij mannen kan de prostaat een rol spelen. Weet je niet goed waar de pijn precies zit, dan helpt het om te letten op het tijdstip, de duur en wat je gegeten hebt.

Veelvoorkomende oorzaken van krampen en een pijnlijke buik

Verreweg de meeste gevallen van buikklachten zijn onschuldig. Gasophoping in de darmen is een van de meest voorkomende oorzaken van een opgeblazen, pijnlijk gevoel. Dit ontstaat door bepaalde voedingsmiddelen zoals kool, uien of peulvruchten, maar ook door te snel eten of veel lucht inslikken. Obstipatie zorgt voor een drukkend gevoel dat soms flink kan aanhouden. Bij mensen met het prikkelbaredarmsyndroom wisselen buikkrampen, diarree en verstopping elkaar af zonder duidelijke aanleiding. Stress speelt daarbij vaker een rol dan mensen denken. De verbinding tussen het brein en de darmen is sterk: spanning en angst kunnen rechtstreeks leiden tot maagpijn of darmkrampen. Daarnaast kunnen infecties zoals een maagvirus of voedselvergiftiging plotseling forse pijn veroorzaken, samen met misselijkheid of koorts.

Wanneer je beter een arts kunt bellen

Niet elke buikpijn vraagt om een doktersbezoek, maar sommige signalen mag je niet negeren. Hevige pijn die plotseling opkomt en niet meer weggaat, verdient direct aandacht. Hetzelfde geldt voor pijn die gepaard gaat met koorts, bloed bij de ontlasting, onverwacht gewichtsverlies of aanhoudend braken. Pijn die uitstraalt naar de borst of de rug kan wijzen op een ernstigere aandoening zoals een maagzweer of een probleem met de alvleesklier. Ook als de pijn steeds terugkomt, zelfs als die op zichzelf niet zo heftig is, is het slim om dat te laten onderzoeken. Een huisarts kan door middel van lichamelijk onderzoek, bloedtests of een echo vaak snel een beeld krijgen van wat er speelt.

Wat je zelf kunt doen bij lichte buikklachten

Bij milde klachten zijn er een paar dingen die verlichting kunnen geven. Warmte helpt goed bij krampen: een warmwaterkruik op de buik ontspant de spieren en vermindert het pijngevoel. Rust nemen en voldoende water drinken geeft het lichaam de kans om te herstellen, zeker bij een maagvirus. Kleine, lichte maaltijden zijn makkelijker te verteren dan grote porties vet of gekruid eten. Bij last van gasophoping helpt bewegen, zoals een wandeling, om de darmen op gang te brengen. Probeer ook te letten op je eetgewoonten: langzaam eten, goed kauwen en regelmatig eten op vaste tijden hebben een positief effect op de spijsvertering. Vermijd alcohol en koffie zolang je klachten hebt, want die prikkelen het maagslijmvlies extra.

Veelgestelde vragen

Kan stress echt buikpijn veroorzaken?
Ja, stress kan zeker leiden tot pijn of ongemak in de buik. De darmen en het brein zijn nauw met elkaar verbonden via het zenuwstelsel. Bij spanning of angst reageert het spijsverteringsstelsel daar direct op, wat kan leiden tot krampen, een opgeblazen gevoel of diarree.

Hoe lang mag buikpijn duren voordat je naar de huisarts gaat?
Klachten die langer dan twee tot drie dagen aanhouden, zijn een goede reden om de huisarts te bellen. Bij hevige pijn, koorts, bloed bij de ontlasting of braken moet je eerder contact opnemen, soms zelfs dezelfde dag nog.

Kan pijn onder de ribben ook van de ribben zelf komen?
Ja, dat is mogelijk. Er bestaat een aandoening waarbij een onderste rib te beweeglijk is en druk uitoefent op omliggende zenuwen. Dit heet het zwevende ribsyndroom en wordt niet altijd herkend. De pijn voelt dan alsof hij uit de buik komt, maar heeft eigenlijk een oorzaak in het skelet of de kraakbeenverbinding.

Is buikpijn na het eten altijd een teken van een voedselintolerantie?
Niet altijd. Pijn na het eten kan ook komen door te snel eten, een volle maag, gasvorming of een gevoelige maagwand. Een voedselintolerantie, zoals voor lactose of gluten, is een mogelijke oorzaak, maar dat is pas zeker na onderzoek of een eliminatiedieet onder begeleiding.