Een uilen nestkast is een houten kast die je specifiek plaatst om uilen een veilige broedplaats te bieden. De juiste kast trekt de juiste uilensoort aan, want elke soort heeft andere wensen als het gaat om afmetingen, invliegopening en locatie. Wil je een steenuil, kerkuil of bosuil aantrekken? Dan begint het bij het kiezen van de juiste kast voor die specifieke soort.

Welke uilen nestkast past bij welke soort?

De drie meest voorkomende soorten in Nederland die een nestkast gebruiken, zijn de steenuil, de kerkuil en de bosuil. Ze hebben elk een heel andere kast nodig.

  • Steenuil: een kleine, lage kast met een invliegopening van zo’n 6 bij 7 centimeter. De steenuil nestelt graag dicht bij de grond, in knotwilgen of schuren. De kast heeft een horizontale ingang en relatief weinig diepte.
  • Kerkuil: een grotere, diepe kast of kistje met een ruime opening van minimaal 12 bij 12 centimeter. Kerkuilen broeden het liefst hoog in schuren, kerktorens of stallen. De kast wordt dan ook het beste binnenshuis of in een grote schuur geplaatst, zodat de uil via een opening naar buiten kan.
  • Bosuil: een diepe, ronde kast met een invliegopening van circa 15 centimeter doorsnede. De bosuil zoekt holtes in dikke bomen en herkent een nestkast het beste als die er ook echt uitziet als een boomholte, dus diep en donker van binnen.

Koop of bouw altijd een kast die specifiek voor de gewenste soort gemaakt is. Een te kleine opening houdt grotere soorten buiten, maar een te grote opening nodigt ook katten, marterachtigen of kraaiachtigen uit, wat slecht is voor het broedsel.

Materiaal en bouw van een uilennesthuis

Gebruik onbehandeld, duurzaam hout zoals eiken of vurenhout met een dikte van minstens 18 millimeter. Dunner hout isoleert slecht en droogt sneller uit, wat de broedende uil verstoort. Lak of verflagen zijn af te raden: uilen mijden sterke geuren en synthetische stoffen. Een grove, ruwe binnenkant is fijn, zodat de jonge uilen omhoog kunnen klimmen naar de invliegopening.

Zorg voor een of twee kleine ventilatieopeningen hoog in de kast en boor een paar afvoergaatjes in de bodem zodat regenwater kan weglopen. Een scharnierende zijwand of voorkant maakt het makkelijk om de kast jaarlijks te reinigen, wat echt nodig is.

Waar hang je een uilen nestkast?

De locatie verschilt sterk per soort, maar er zijn een paar algemene regels:

  • Hang de kast uit de buurt van drukke wegen en fel kunstlicht. Uilen zijn nachtdieren en verstoren slecht bij lawaai en licht.
  • Zorg dat de invliegopening vrij uitzicht heeft. Een kast die half achter dichte takken hangt, wordt zelden benut.
  • De bosuil nestkast hang je op een hoogte van 3 tot 6 meter in een dikke boom, het liefst in een wat ouder loofbos of park.
  • De steenuil nestkast plaatst je op 2 tot 4 meter hoogte, in een knotwilg, fruitboom of aan een schuurwand, bij voorkeur met een vrij schootsveld naar het weiland.
  • De kerkuil nestkast hangt het beste hoog in een oude schuur of kerk, op minimaal 4 meter hoogte, met een vrije invliegopening naar buiten via een gat of luis.

Houd de invliegopening bij voorkeur op het noorden, oosten of noordoosten gericht. Dat voorkomt dat de kast in de zomer oververhit raakt door de zon, wat dodelijk kan zijn voor jonge vogels.

Wanneer en hoe reinig je de kast?

Reinig de nestkast eens per jaar, bij voorkeur in de periode oktober tot en met december, als uilen zeker niet broeden. Verwijder oude braakballen, veren en uitwerpselen. Gebruik geen sterke schoonmaakmiddelen: warm water en een stijve borstel zijn genoeg. Laat de kast daarna goed drogen voor je hem weer sluit.

Draag bij het reinigen wegwerphandschoenen. De uitwerpselen van kerkuilen bevatten veel bacteriën en de braakballen kunnen schimmels bevatten die irriterend zijn voor de luchtwegen.

Hoe lang duurt het voor een uil de kast vindt?

Geduld is de sleutelwoord bij het plaatsen van een uilennestkast. Soms duurt het één of twee jaar voor een uil de kast ontdekt en accepteert. In gebieden waar de soort al aanwezig is, gaat het vaak sneller. Je vergroot de kans als je de omgeving ook aantrekkelijk maakt: open land of grasland voor de jacht op muizen, geen gebruik van rodenticiden (muizengif) in de buurt, en zo min mogelijk verstoring van de kast in het broedseizoen (februari tot en met augustus).

Een goede uilen nestkast ophangen is één ding, maar de omgeving bepaalt uiteindelijk of een uil blijft. Combineer de juiste kast, de juiste locatie en een muizenrijke omgeving zonder gif, en de kans op een succesvol broedpaar is het grootst.