Als je een gewonde vogel vindt, is het belangrijkste dat je hem niet oppakt zonder eerst na te denken. Bel direct de dierenambulance in jouw regio of neem contact op met een vogelopvang. Zij kunnen de vogel ophalen, beoordelen en verzorgen. Handel je zelf te snel, dan kun je de vogel onbedoeld extra stress of schade bezorgen.

Eerst beoordelen: is de vogel echt gewond?

Niet elke vogel op de grond is gewond. Jonge vogels, zoals vliegvlugge mussen of merels, zitten regelmatig op de grond terwijl ze nog leren vliegen. De ouders zijn dan vaak vlakbij. Kijk een paar minuten van een afstandje of er volwassen vogels in de buurt zijn die voedsel brengen. Is dat het geval, dan laat je de vogel het beste met rust.

Een vogel is wél gewond als hij niet wegvliegt terwijl je dichtbij komt, zichtbaar bloed heeft, een hangende vleugel draagt of op zijn zij ligt. Ook een vogel die tegen een raam is gevlogen en bewusteloos of suf is, heeft hulp nodig. Houd in dat geval afstand en bel direct voor advies.

Wat te doen als je een gewonde vogel gevonden hebt

Volg dit stappenplan zo nauwkeurig mogelijk:

  • Bel de dierenambulance of vogelopvang. Zij geven direct telefonisch advies en regelen indien nodig transport. Het nummer van de dierenambulance verschilt per gemeente; zoek het op via de website van je gemeente of via een zoekopdracht met jouw plaatsnaam en “dierenambulance”.
  • Raak de vogel niet onnodig aan. Vogels raken in grote paniek bij menselijk contact. Dat verhoogt de stress en kan de toestand verergeren.
  • Moet je de vogel toch tijdelijk veiligstellen? Gebruik dan handschoenen of een doek. Pak de vogel voorzichtig maar stevig vast zodat hij niet kan fladderen. Doe hem in een gesloten doos met gaatjes voor lucht, en leg een doek op de bodem zodat hij niet uitglijdt.
  • Zet de doos op een warme, rustige plek. Geen direct zonlicht, weg van kinderen en huisdieren. Praat niet tegen de vogel en kijk er niet voortdurend in. Rust is het belangrijkst.
  • Geef geen eten of drinken. Water en voedsel geven aan een zieke of gewonde vogel klinkt logisch, maar kan de vogel ernstig schaden. Laat dit over aan de opvang.

Waarschuwing bij vogelgriep

De Rijksoverheid adviseert om bij een zieke of dode vogel rekening te houden met vogelgriep. Raak de vogel dan bij voorkeur niet aan met blote handen. Gebruik altijd handschoenen en was je handen daarna goed. Vooral als je meerdere dode vogels bij elkaar aantreft, is het verstandig dit te melden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Zij kunnen de situatie beoordelen en indien nodig maatregelen nemen.

Wie haalt de gewonde vogel op?

In Nederland zijn er verschillende partijen die je kunt inschakelen. De dierenambulance werkt veelal regionaal en is vaak gratis of tegen een kleine bijdrage bereikbaar. Vogelopvangcentra zijn gespecialiseerd in de verzorging van wilde vogels en hebben de juiste middelen om dieren te revalideren. Sommige dierenartsen nemen ook wilde vogels aan, al is dat niet overal het geval. Check altijd vooraf of de praktijk dat doet.

Als de vogel ernstig lijdt en er geen hulp op korte termijn beschikbaar is, kan een dierenarts ook besluiten de vogel te euthanaseren. Dat is soms de meest humane optie, ook al voelt dat pijnlijk.

Veelgestelde vragen

Mag ik een wilde vogel zomaar mee naar huis nemen?
Wilde vogels zijn beschermd onder de Flora- en faunawet. Je mag een gewonde vogel tijdelijk in veiligheid brengen, maar je bent verplicht contact op te nemen met een erkende opvang of dierenambulance. Zelf een wilde vogel als huisdier houden is verboden.

Wat als de vogel al dood is?
Een dode vogel gooi je niet zomaar bij het restafval als je vermoedt dat het om een beschermde soort gaat of als er tekenen zijn van ziekte. Meld het bij de gemeente of de NVWA als je meerdere dode vogels aantreft. Eén dode vogel kun je in een plastic zak in de restafvalbak doen, mits je hem niet met blote handen aanraakt.

Kost hulp van de dierenambulance geld?
Dat verschilt per regio. In sommige gemeenten is de dierenambulance gratis voor wilde dieren; in andere gebieden wordt een kleine vergoeding gevraagd. Bel vooraf om dit te vragen.

Een gewonde vogel vinden roept vaak de neiging op om zelf snel iets te doen, maar het beste wat je doet is rustig blijven, de vogel zo min mogelijk aanraken en snel de juiste hulp inschakelen. Hoe sneller een erkende opvang erbij is, hoe groter de kans dat de vogel het redt.